एक्लोपनको डर हटाएर एकान्तलाई व्यक्तिगत विकास र मानसिक शान्तिको माध्यमका रूपमा अपनाउन प्रेरित गर्ने ‘द आर्ट अफ बिइङ अलोन’ (The Art of Being Alone) रेनुका गवरानीद्वारा लिखित एक प्रसिद्ध आत्मविश्लेषण तथा आत्मसुधारसम्बन्धी प्रेरणादायी पुस्तक हो। यो पुस्तक तथ्य र सिद्धान्तमा मात्र सीमित नभई जीवनका व्यावहारिक पक्षलाई नजिकबाट नियाल्न र बुझ्न प्रेरित गर्ने यथार्थपरक कृति हो।हाम्रो समाजमा एक्लोपनलाई किन यति ठूलो समस्याका रूपमा लिइन्छ? हजुरले आफैँसँग बिताउने समयलाई एक्लोपन ठानेर आफ्नै विचारलाई किन नकारात्मक रूपमा हेर्नुहुन्छ? वास्तवमा, आफूलाई बुझ्न, आफ्ना भावना पहिचान गर्न र मानसिक शान्ति प्राप्त गर्न एकान्तले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ।आफ्नै विचार र भावनासँग समय बिताउन डराउनुको सट्टा तिनलाई बुझ्ने र स्वीकार गर्ने प्रयास गर्नुपर्छ। अरूको साथ नहुँदा पनि आफूलाई सम्मान गर्न, आफ्नै संगतमा रमाउन र आत्मनिर्भर बन्न सिक्नु आवश्यक छ। जब हजुरले एकान्तलाई बोझका रूपमा नभई आत्मविकासको अवसरका रूपमा लिन थाल्नुहुन्छ, तब आफ्नै विचारसँग सहज हुन र जीवनलाई अझ सकारात्मक दृष्टिकोणले हेर्न सक्नुहुन्छ।
यस पुस्तकलाई मुख्य रूपमा दुई भागमा विभाजन गरिएको छ। पहिलो भागमा एक्लोपनलाई सकारात्मक एकान्तमा कसरी परिणत गर्न सकिन्छ भन्ने विषयमा चर्चा गरिएको छ भने दोस्रो भागमा एकान्तलाई व्यक्तिगत विकासको माध्यम कसरी बनाउन सकिन्छ भन्नेबारे व्याख्या गरिएको छ।जब हजुर एकान्तलाई प्रेम गर्न र त्यसमा रमाउन सिक्नुहुन्छ, तब अरूबाट अपेक्षा गरिरहनुभएका धेरै कुरा आफैँ गर्न सक्षम बन्नुहुन्छ। यसले हजुरलाई आत्मनिर्भर बन्न, आफ्नो क्षमता पहिचान गर्न र आफ्नै खुसीको जिम्मेवारी लिन प्रेरित गर्छ।एक्लै हुनु र एक्लोपन महसुस गर्नु एउटै कुरा होइन। एकान्तमा हुनु भनेको आफूलाई अरूबाट अलग राख्नु मात्र होइन, बरु आफ्नै साथमा रमाउन र आफूलाई गहिराइमा बुझ्न सिक्नु पनि हो। वास्तवमा, एक्लै हुनुको अर्थ आफू कसैको साथमा हुनुहुन्न भन्ने मात्र होइन, हजुर आफैँको साथमा हुनुहुन्छ भन्ने पनि हो। जब हजुरले आफ्नै संगतलाई स्वीकार गर्न थाल्नुहुन्छ, तब एकान्त बोझ नभई आत्मचिन्तन, आत्मविश्वास र व्यक्तिगत विकासको सुन्दर अवसर बन्न सक्छ।
यस पुस्तकको अर्को महत्वपूर्ण विषय आत्मआलोचना हो। वास्तवमा, हजुरको सबैभन्दा ठूलो शत्रु र आलोचक अरू कोही नभई हजुर आफैँ हुन सक्नुहुन्छ। हजुरले के गर्दै हुनुहुन्छ र कहाँ गल्ती गरिरहनुभएको छ भन्ने कुरा अरूले भन्दा पहिले हजुरलाई नै थाहा हुन्छ। अरूले केही भन्नुअघि नै हजुरले संसारले आफ्नो बारेमा के सोच्ला भन्ने डरका आधारमा निर्णय लिन थाल्नुहुन्छ।त्यसैले, आफ्नो सोचाइ र व्यवहारमा परिवर्तन ल्याउनुहोस्। हजुरको जीवनमा हजुरका आफ्नै निर्णय र विचारको महत्त्व अरूको विचारभन्दा कम हुनु हुँदैन। हाम्रो जीवन धेरै हदसम्म अरूको विचार, अपेक्षा र निर्णयको दबाबमा बितिरहेको हुन्छ। अरूले के भन्लान् भन्ने डर हामीभित्र यति गहिरो गरी बसेको हुन्छ कि अरूले आलोचना गर्नुअघि नै हामी आफैँलाई दोष दिन र आफ्नै मूल्याङ्कन गर्न थाल्छौँ।जब हजुरले अरूले आफ्नो बारेमा के सोच्छन् भन्ने कुरालाई अत्यधिक महत्त्व दिन छोड्नुहुन्छ, तब हजुर अरूको आलोचना र निर्णयको डरबाट मुक्त हुन थाल्नुहुन्छ। त्यसैले, अरूको विचारमा मात्र केन्द्रित नभई आफ्ना आवश्यकता, क्षमता र खुसीलाई पनि महत्त्व दिन सिक्नुहोस्।
